eene

[vicki]

Goede morgen,
Ik heb gelezen dat er streken bestaan ervan de inwoners (o.a. Vlamingen) meer bewust zijn van de drie grammaticale geslachten van zelfstandige naamworden dan die van elders.
Ik vraag me erbij af of er het oude lidwoord "eene" ergens voortdurend in gebruik is, gelijk bv. in "eene vrouw(e)". Zo ja, hoe dan wordt het uitgesproken, als beklemtoond en onbeklemtoond? [e:nə]? [ənə]?

[Grytolle]

Goede morgen,
Ik heb gelezen dat er streken bestaan ervan de inwoners (o.a. Vlamingen) meer bewust zijn van de drie grammaticale geslachten van zelfstandige naamworden dan die van elders.
Ik vraag me erbij af of er het oude lidwoord "eene" ergens voortdurend in gebruik is, gelijk bv. in "eene vrouw(e)". Zo ja, hoe dan wordt het uitgesproken, als beklemtoond en onbeklemtoond? [e:nə]? [ənə]?

het lidwoord heeft nooit volle klinker:

mannelijk:
ne vent (< enen vent) [nə]
nen doek (< enen doek) [nən]
vrouwelijk:
een vrouw (< eene vrouw(e)) [ən]
een zaak (< eene zaak(e)) [ən]
onzijdig:
een doekske (< een doekskijn) [ən]
e/een zaakske (< een zaakskijn) [ə]/[ən]

waar het AN een telwoord gebruikt, doet het Vlaams dat ook:
ene vent, niet twee [e:nə]
enen doek, niet twee [e:nən]
één zaak, niet twee [e:n]
één huis, niet twee [e:n]
één/éé ventje, niet twee [e:n]/[e:]

Bij zélfstandig gebruik, is er dikwijls een verschil tussen West-Vlaamse sprekers en andere. Het West-Vlaams heeft in die situatie de Middelnederlandse vormen niet gewijzigd, terwijl de andere dezelfde e- en n-deletie toegepast hebben als boven.

West-Vlaams:
ik heb er maar ene <- slaat op iets vrouwelijks (een vriendin, een bloem)
ik heb er maar enen <- slaat op iets mannelijks (ne vent, nen boom)
ik heb er maar één <- slaat op iets onzijdigs (een huis, een kind)

Algemener Vlaams:
ik heb er maar één <- slaat op iets vrouwelijks
ik heb er maar éne <- slaat op iets mannelijks
ik heb er maar één <- slaat op iets onzijdigs (niet zeker of "éé" ook kan)


De uitspraak van de vormen met volle klinker verschilt nogal van spreker tot spreker en naargelang het register. In normale, informele, niet-dialectale, omgangstaal, klinkt hij waarschijnlijk meestal als [e:] (zoals in het Belgisch AN, behalve op tv waar je ook [e:i] hoort onder invloed van het Nederlands AN). Je hoort het ook soms uitgesproken met een van de algemene dialectuitspraken van de scherplange ee: [eˑə] of [i:ə].

Hoe het werkt in streken in Nederland waar mannelijk en vrouwelijk worden onderscheiden, weet ik niet. (Ik twijfel ook of die wel bestaan als we ons beperken tot jongere sprekers)

[Quetzal]

(Ik twijfel ook of die wel bestaan als we ons beperken van tot jongere sprekers)

Even een zeldzaam foutje corrigeren.

[Grytolle]

(Ik twijfel ook of die wel bestaan als we ons beperken van tot jongere sprekers)

Even een zeldzaam foutje corrigeren.

en wel een heel raar :O *gechoqueerd*

[vicki]

Grytolle, je faalt nimmer. Juist zulk een uitleg zou ik hebben gehoopt. Dank je zeer.
Waarom echter wordt de "eene" m.b.t. het mannelijke in het Vlaams gebruikt, terwijl die in het Middelnederlands (daarvan ben ik tenminste tot op heden overtuigd geweest) bij het vrouwelijke hoorde?
Zou je kunnen (en willen) uitleggen wat ermee inmiddels is geschied?